Most Karola

Narodowy zabytek kultury, zbudowany przez Karola IV w XIV wieku, a następnie uzupełniony barokowymi dekoracjami rzeźbiarskimi.

Most Karola jest najstarszym kamiennym mostem na Wełtawie w Pradze, który zachował się do dziś. Po kamiennym moście w Písku jest to drugi najstarszy most w Republice Czeskiej.

Wcześniej nazywany był po prostu kamiennym mostem lub praskim mostem, a nazwa Karol przyjęła się dopiero w XIX wieku z inicjatywy K. H. Borovskiego. Do XIX wieku był to również jedyny most łączący prawy i lewy brzeg Wełtawy.

Karol IV polecił zbudować go w miejscu kamiennego Mostu Judyty, który został zniszczony przez powódź. Kamień węgielny położono 9 lipca 1357 r. o godzinie 5:31, a data i godzina zostały wybrane celowo. Zapisywane jedna po drugiej, reprezentują sekwencję liczb w górę 1 3 5 7 9 7 5 3 1 i w dół, co uważano za magiczne. Budowę mostu powierzono Peterowi Parlerowi, który sprawdził się przy budowie katedry św. Wita, ale most został ukończony dopiero po jego śmierci na początku XV wieku. Most zbudowany jest z bloków piaskowca, ma ponad 515 m długości, 9,5 m szerokości i opiera się na 16 łukach mostowych. W momencie powstania był to jeden z najbardziej masywnych mostów.

Znajdują się tu również trzy wieże mostowe - dwie wieże od strony Małej Strany, z których mniejsza była częścią dawnego Mostu Judyty, a większa została zbudowana dopiero w XV wieku, oraz jedna wieża od strony Starego Miasta, która również powstała w hucie Parlera. Dolna część wieży została zbudowana za życia Karola IV, co oznacza, że jego siedzący posąg, który jest częścią dekoracji, jest prawdopodobnie prawdziwą podobizną monarchy. Drugą siedzącą postacią jest Wacław IV, a wśród nich znajduje się święty Wit - patron mostu.

Na szczycie, przedstawiającym sferę niebieską, znajduje się figura św. Prokopa i św. Pierwotnie bogata dekoracja rzeźbiarska znajdowała się również od strony Małej Strany, ale została zniszczona podczas nieudanego oblężenia mostu przez Szwedów w 1648 roku. Po 1621 r. na wieży zawieszono kosze z głowami 12 panów straconych po powstaniu na Rynku Staromiejskim.

Most przetrwał kilka powodzi w 1784 r., a w szczególności w 1890 r., kiedy drewno dryfujące z górnej Wełtawy zniszczyło dwa filary i trzy sklepienia. W 1723 r. most otrzymał lampy naftowe, a w 1844 r. zbudowano schody do Kampy. Most służył również ruchowi drogowemu, najpierw tramwajom konnym, a następnie kolei elektrycznej. Jednak ciężkie pojazdy zbyt mocno trzęsły mostem i później zastąpiono je autobusami na oponach. Transport publiczny działał tu do II wojny światowej; ruch samochodowy zakończył się w 1965 roku.

Słynne rzeźby na moście obejmują 30 rzeźb i grup rzeźbiarskich i pochodzą głównie z XVIII i XIX wieku. Reprezentują one harmonijne połączenie średniowiecznej architektury gotyckiej i głównie barokowej twórczości rzeźbiarskiej.

Pierwszą rzeźbą umieszczoną na moście był krzyż, już w XIV wieku. Następnie w XVI wieku umieszczono posąg Bruncvíka, umieszczony poza rzędem rzeźb na cokole w wodzie, który został później pochłonięty przez wysokie wody. Na jego miejscu znajduje się replika postaci rycerza. Jana Nepomucena z 1683 roku; najnowsza rzeźba przedstawia świętych Cyryla i Metodego z 1928 roku. Większość rzeźb nie jest oryginałami. Te, które zostały w taki czy inny sposób uszkodzone i odrestaurowane, zostały zastąpione kopiami współczesnych artystów, a oryginały zostały umieszczone na przykład w Lapidarium Muzeum Narodowego lub w Gorlicach w Wyszehradzie. Większość rzeźb wykonana jest z piaskowca.

Autorami wielu barokowych rzeźb są Matyáš Bernard Braun, Jan Brokof i jego syn Ferdinand Maxmilián Brokof. Franciszka Ksawerego jest uważana za najcenniejsze dzieło Ferdinanda Maxmiliána Brokofa na moście, chociaż stworzył ją w ciągu zaledwie 23 lat. Za najbardziej fachowo wykonane dzieło uważa się rzeźbę św. Luitgarda z 1710 roku. Wykonana jest z piaskowca i została opłacona przez Opactwo Klasztoru Cystersów w Plasach Evžen Tyttl. Oryginał znajduje się w Lapidarium Muzeum Narodowego. Kopia na moście pochodzi z 1995 roku. Inni rzeźbiarze, którzy pozostawili swój ślad w dekoracji rzeźbiarskiej mostu, to Matěj Václav Jäckel i Jan Oldřich Mayer, Emanuel Max i Hieronymus Kohl.

Obecnie dekoracją rzeźbiarską zarządza Galeria Miasta Pragi, a mostem Stowarzyszenie Artystów Mostu Karola. W 2007 roku rozpoczęła się kompleksowa rekonstrukcja mostu, która będzie kontynuowana w drugim etapie. Most Karola jest narodowym zabytkiem kultury.